Obliczanie kosztów operacyjnych i produkcyjnych przy użyciu metod rachunkowości kosztów może być skomplikowane i czasochłonne. Jeśli szukasz prostszego sposobu na zarządzanie finansami i zwiększenie wydajności linii produkcyjnej, koniecznie zapoznaj się z naszym przewodnikiem po rachunkowości przerobowej.
Najważniejsze wnioski: Rachunkowość przerobowa
- W latach 90. Eli Goldratt wprowadził rachunkowość przerobową jako alternatywę dla tradycyjnych metod rachunkowości kosztowej.
- Rachunkowość przerobowa ma na celu maksymalizację przerobu i generowanie sprzedaży, podczas gdy tradycyjne metody rachunkowości skupiają się na kosztach operacyjnych.
- Rachunkowość przerobowa idzie w parze z Teorią Ograniczeń – metodą, która pomaga kierownikom projektów w identyfikowaniu i pokonywaniu ograniczeń (wąskich gardeł).
Fakty i analiza ekspertów: Rachunkowość przerobowa
- Elastyczne podejście do rachunkowości: Chociaż teoria ograniczeń (TOC) i rachunkowość przerobowa (TA) zostały opracowane z myślą o branżach produkcyjnych, można je stosować w każdej branży.
- Metodologie projektowe: Wiele osób uważa, że TOC i TA ograniczają się do tradycyjnych metodologii zarządzania projektami, takich jak zarządzanie projektami metodą łańcucha krytycznego, jednak można je również zastosować w ramach metodologii zwinnych (Agile).
- Platformy software’owe: Kierownicy projektów i liderzy firm mogą korzystać z oprogramowania do zarządzania projektami w celu śledzenia wąskich gardeł i finansów. Polecamy monday.com, ponieważ jest łatwe w obsłudze i obsługuje zarówno metodologie tradycyjne, jak i zwinne.
Opracowana przez Eli Goldratta metoda rachunkowości przerobowej zrewolucjonizowała sposób, w jaki przedsiębiorstwa produkcyjne zarządzają swoimi finansami. W połączeniu z Teorią Ograniczeń rachunkowość przerobowa pozwala menedżerom identyfikować kosztowne wąskie gardła, opracowywać rozwiązania oraz maksymalizować przerób produkcji w celu generowania sprzedaży.
W tym ogólnym przeglądzie rachunkowości przerobowej dowiesz się, jak działa ta metoda, zobaczysz, czym różni się ona od tradycyjnej rachunkowości kosztów oraz poznasz jej zalety i wady. Przedstawimy również kilka przykładów i wzorów z zakresu rachunkowości przerobowej, a także najlepsze oprogramowanie do zarządzania projektami, które można wykorzystać jako narzędzie do zarządzania finansami. Zaczynajmy!
Czym jest rachunkowość przerobowa?
Rachunkowość przerobowa (TA) to uproszczona metoda rachunkowości stosowana w połączeniu z teorią ograniczeń (TOC), która kładzie nacisk na zwiększanie przepustowości, a nie na alokację kosztów. Wykorzystując TA jako metodę rachunkowości zarządczej oraz TOC jako metodę zarządzania przedsiębiorstwem, firmy mogą zidentyfikować problemy, które mogą uniemożliwić im osiągnięcie celów organizacyjnych. Mogą one znaleźć sposoby na pokonanie ograniczeń, tak aby cele te mogły zostać zrealizowane. Gdy firma pokona swoje główne ograniczenie i zwiększy przepustowość produkcji, jej zyski mogą wzrosnąć.
Czym różni się rachunkowość przerobowa od rachunkowości kosztów?
Jak już krótko wspomnieliśmy, rachunkowość przerobowa różni się od tradycyjnych metod rachunkowości kosztów, takich jak rachunkowość oparta na działaniach. Koncentruje się ona na maksymalizacji przepływu środków — czyli na tym, jak szybko generowane są przychody ze sprzedaży — zamiast na kontrolowaniu kosztów związanych z działalnością operacyjną i produkcją. Poniżej omówimy kluczowe pojęcia związane z każdą z tych metod, abyście mogli je lepiej zrozumieć.
Podstawowe pojęcia z zakresu rachunkowości przerobowej
Głównym celem rachunkowości przerobowej (TA) jest eliminacja wąskich gardeł i ograniczeń w celu maksymalizacji zysku netto przedsiębiorstwa. Można to osiągnąć poprzez zarządzanie przepustowością, kosztami operacyjnymi oraz zapasami. Omówimy poniżej te trzy czynniki.
Przerób (T): Najważniejszym aspektem rachunkowości przerobowej jest przerób. Wskaźnik ten mierzy przychód ze sprzedaży po uwzględnieniu kosztów zmiennych — takich jak koszt surowców — związanych z produkcją i sprzedażą jednej jednostki.
Zapasy (I): Kluczową koncepcją rachunkowości przerobowej jest zapewnienie, by firma nie miała zbyt dużej ilości kapitału zamrożonego w zapasach. Idea ta jest podobna do metody zarządzania zapasami „just-in-time”, w której producenci utrzymują na stanie zapasy wystarczające do zaspokojenia popytu. Obniża to koszty magazynowania, zwiększa dostępność środków pieniężnych i minimalizuje marnotrawstwo.
Koszty operacyjne (OE): Są to wydatki ponoszone w celu przekształcenia materiałów w produkcję (produkty). W odróżnieniu od innych metod rachunkowości, analiza transakcyjna traktuje koszty operacyjne jako koszty okresowe — takie jak wydatki miesięczne lub kwartalne — zamiast wliczać je do jednostkowych kosztów produkcji.
Podstawowe pojęcia z zakresu rachunkowości kosztów
W tradycyjnym rachunku kosztów specjaliści ds. rachunku kosztów przypisują wartości wszystkim elementom związanym z produkcją. Analizują zużycie mediów, koszty pracy, ceny materiałów, koszty konserwacji maszyn i inne czynniki. Celem tego systemu rachunkowości zarządczej jest zapewnienie, by produkty były sprzedawane z maksymalnym zyskiem. Poniżej omówimy niektóre czynniki rachunku kosztów.
Koszty bezpośrednie: Odnoszą się one do wydatków związanych z produkcją. Obejmują one koszty pracy, koszty bezpośrednie i koszty surowców, koszty dystrybucji oraz inne.
Koszty zmienne: Do kosztów całkowicie zmiennych zalicza się koszty materiałów, które mogą wzrosnąć lub spaść w zależności od wielkości produkcji.
Koszty pośrednie: Pozycje takie jak zużycie energii elektrycznej i wody są uznawane za koszty pośrednie, ponieważ nie można ich bezpośrednio powiązać z kosztem produktu.
Koszty operacyjne: Są to koszty związane z codzienną działalnością firmy. Nie są one powiązane z wytwarzanym produktem i mogą mieć charakter zmienny lub stały.
Koszty stałe: Opłaty za obiekty (kredyt hipoteczny lub czynsz) oraz miesięczne raty za sprzęt to dwa rodzaje kosztów stałych uwzględniane w rachunku kosztów.
Zalety i wady rachunkowości przerobowej
Zanim zdecydujesz się na wdrożenie rachunkowości przerobowej, warto poświęcić chwilę na rozważenie jej zalet i wad. W tym artykule omówimy zalety i wady tej metody.
Zalety:
- Firmy mogą szybko reagować na zmiany na rynku
- Można skutecznie zaspokajać potrzeby klientów
- Zarządzanie finansami jest uproszczone
- Kierownictwo może identyfikować i eliminować wąskie gardła (ograniczenia)
- Podejmowanie decyzji dotyczących produkcji jest łatwiejsze
Wady:
- Analiza przerobowa nie uwzględnia rzeczywistych kosztów zmiennych przedsiębiorstwa ani jego ogólnych wyników finansowych
- Analiza przerobowa koncentruje się na zyskach krótkoterminowych, ale może wpływać na plany długoterminowe
- Wąskie gardła mogą być trudne do wykrycia, co może opóźniać podejmowanie decyzji biznesowych
- Koszty operacyjne są traktowane jako stałe, mimo że mogą ulegać wahaniom
Jak obliczyć wskaźnik rentowności przerobu?
Skoro już wiesz, czym jest rachunkowość przerobowa, czas dowiedzieć się, jak obliczyć wskaźnik rentowności przerobu (TPAR). Wskaźnik rentowności przerobu mierzy zysk na godzinę pracy zakładu oraz koszt na godzinę pracy zakładu, czyli stosunek tempa generowania środków pieniężnych ze sprzedaży do tempa ponoszenia kosztów podczas produkcji.
Całkowite koszty zmienne (koszty materiałów) są upraszczane do kosztów pracy, a pozostałe wydatki uznaje się za stałe w całym okresie produkcji. Oznacza to, że koszty stałe można obliczyć niezależnie i zaklasyfikować jako ogólne koszty działalności. Prosty wzór na wskaźnik TPAR to wskaźnik rentowności przerobu: = zysk na godzinę pracy zakładu / koszt na godzinę pracy zakładu.
Jakie są najlepsze wskazówki dotyczące poprawy wskaźnik rentowności przerobu?
Aby zmaksymalizować przepływy pieniężne, ograniczyć straty i zwiększyć zyski, menedżerowie muszą sumiennie zarządzać finansami. Jak wspomnieliśmy w sekcji „Zalety i wady”, jeśli nie opracuje się planu przy stosowaniu rachunkowości przerobowej, sytuacja może się skomplikować. Poniższe wskazówki pomogą Ci zachować kontrolę nad sytuacją.
- Śledź wydatki i opracuj plan
Bez planu rozwój firmy może być trudny. Menedżerowie muszą ocenić aktualną sytuację organizacji i zdecydować, gdzie chcą, aby się znalazła. Należy przeanalizować koszty poprzednich serii produkcyjnych, uwzględnić potencjalne ryzyka i problemy oraz opracować plan, który pomoże osiągnąć wyznaczone cele. Mapy drogowe i drzewa decyzyjne to skuteczne narzędzia, które można wykorzystać do planowania przyszłości.
- Kontrola kosztów zmiennych i stałych
Aby poprawić wskaźniki efektywności przerobu, kierownictwo firmy powinno przeanalizować koszty zmienne poprzednich serii produkcyjnych i obliczyć przychody ze sprzedaży wygenerowane dzięki tym inwestycjom. Ponadto należy dokładnie kontrolować koszty stałe. Każde działanie, które pozwoli obniżyć koszty stałe, przyczyni się do poprawy wyniku finansowego. Nie bójcie się rozglądać za korzystniejszymi ofertami.
- Nabywanie nowych technologii
Warto rozważyć inwestycję w technologie, które mogą przyspieszyć realizację serii produkcyjnych, ograniczyć liczbę błędów i ułatwić pracę wszystkim pracownikom. Często nowe technologie są kluczem do rozwiązania obecnych ograniczeń systemowych i procesowych. Chociaż początkowy nakład finansowy może być znaczny, nowy sprzęt pozwala w dłuższej perspektywie zaoszczędzić znaczne kwoty.
- Korzystaj z oprogramowania do zarządzania projektami
Zarządzanie projektami, a zwłaszcza ich stroną finansową, stanowi wyzwanie nawet w sprzyjających okolicznościach. Organizacje powinny korzystać z oprogramowania do zarządzania projektami, które pomaga im planować i monitorować wydatki. Większość najlepszych bezpłatnych rozwiązań w zakresie oprogramowania do zarządzania projektami oferuje narzędzia finansowe i szablony umożliwiające śledzenie przychodów i wydatków. Jeśli szukasz kompleksowego rozwiązania do zarządzania projektami, które pomoże Ci śledzić projekty, zadania projektowe i dane finansowe, a jednocześnie zidentyfikować wąskie gardła, zapoznaj się z serwisem monday.com. ClickUp to również świetna opcja dla zespołów rozproszonych.
Dodatkowe wskaźniki rachunkowości przerobowej
Oprócz wskaźnika rachunkowości przerobu w ramach metody TA występują również inne wskaźniki. W tym miejscu pokrótce omówimy, jak obliczyć koszty operacyjne, koszty zapasów oraz zysk netto.
Koszty operacyjne
Koszty operacyjne to wydatki związane z wynagrodzeniami, mediami, wynajmem maszyn, kredytami hipotecznymi i czynszami, a także wszelkimi innymi pozycjami niezbędnymi do prowadzenia działalności firmy. Nie ma ustalonego wskaźnika dla kosztów operacyjnych; kierownicy projektów powinni po prostu zsumować wszystkie koszty stałe należące do tej kategorii.
Koszty zapasów
Koszty zapasów stanowią łączną kwotę, jaką firma wydała na surowce przeznaczone do najbliższej serii produkcyjnej. Z punktu widzenia rachunkowości przerobowej należy uwzględnić wszystkie zakupione materiały, które można przekształcić w produkty nadające się na sprzedaż. Również w tym przypadku nie ma żadnego wskaźnika; wystarczy obliczyć łączny koszt materiałów zakupionych na potrzeby bieżącej serii produkcyjnej.
Zysk netto
Istnieją dwa sposoby obliczania zysku netto. Pierwszy polega na odjęciu kosztów operacyjnych od przychodów (T – OE). Alternatywnie można skorzystać z następującego wzoru: przychody ze sprzedaży – łączne koszty zmienne – koszty operacyjne.
Jak mierzy się wydajność przerobu?
Przerób można zmierzyć, wykonując obliczenia i analizując wyniki. Jednak ocena przerobu i zysku wymaga staranności. Menedżerowie muszą ustalić, które produkty generują większy przerób. Należy podzielić przerób (T) przez czas trwania wąskiego gardła — im wyższa wartość końcowa, tym lepiej. Nazywa się to obrotem na minutę wąskiego gardła.
Wiemy, że może się to wydawać skomplikowane, ale jest to znacznie prostsze, niż się wydaje. Zasadniczo mierzy się czas, jaki zajmuje produktowi pokonanie wąskiego gardła na linii produkcyjnej, i analizuje się jego wpływ finansowy.
Oto prosty przykład. Załóżmy, że Twoja fabryka wytwarza dwa produkty — produkt X i produkt Y — ale dysponujesz personelem wystarczającym do obsługi tylko jednej linii produkcyjnej naraz:
Produkt X sprzedaje się za 50 dolarów. Podczas produkcji pokonanie wąskiego gardła linii produkcyjnej zajmuje produktowi X 12 minut. Wartość obrotu na minutę wąskiego gardła wynosi 50 / 12 = 4,16 dolara.
Produkt Y kosztuje 50 dolarów. Podczas produkcji pokonanie wąskiego gardła na linii produkcyjnej zajmuje produktowi Y siedem minut. Wartość obrotu na minutę wąskiego gardła wynosi 50 / 7 = 7,14 dolara.
Aby osiągnąć maksymalny zysk, oczywiste jest, że fabryka ta powinna skupić się przede wszystkim na produkcji produktu Y do czasu zidentyfikowania i usunięcia ograniczeń na linii produkcyjnej produktu X.
Czym jest teoria ograniczeń?
W 1984 roku Eli Goldratt opracował metodę zwaną teorią ograniczeń. Pomaga ona organizacjom wdrażać kulturę ciągłego doskonalenia poprzez identyfikację i eliminację ograniczeń (wąskich gardeł) w systemie produkcyjnym i procesach firmowych. Goldratt omawia tę metodę w swojej książce „Cel: proces ciągłego doskonalenia”.
Chociaż teoria ograniczeń (TOC) jest silnie kojarzona z tradycyjnymi metodologiami zarządzania projektami, takimi jak zarządzanie projektami metodą łańcucha krytycznego, można ją również stosować w połączeniu z metodologiami i frameworkami Agile. TOC opiera się na pięciu krokach, które pomagają kierownikom projektów zidentyfikować i wyeliminować wąskie gardła. Poniżej wyjaśnimy te pięć kroków.
- Zidentyfikuj wąskie gardło
Pierwszym krokiem w Teorii Ograniczeń jest zidentyfikowanie wąskiego gardła, które spowalnia produkcję. Narzędzia takie jak tablica Kanban mogą wskazać, gdzie dochodzi do opóźnień w realizacji zadań. Ponadto można skorzystać z najlepszych narzędzi do śledzenia czasu pracy, aby ustalić, na którym etapie produkcji powstają zatory.
- Wykorzystaj ograniczenie
Kolejnym krokiem w TOC jest wykorzystanie ograniczenia. Oznacza to przeanalizowanie procesu, który stał się wąskim gardłem, aby sprawdzić, jak można go usprawnić. Może się okazać, że członkowie zespołu potrzebują dodatkowych szkoleń, brakuje narzędzi pracy lub obciążenie pracą jest zbyt duże w stosunku do liczby pracowników.
- Podporządkuj wszystko inne
Po przeanalizowaniu wąskiego gardła menedżerowie muszą upewnić się, że czynniki niebędące wąskim gardłem — czyli inne procesy zachodzące przed nim — nie powodują powstania wąskiego gardła. Jeśli tak jest, konieczne będzie dostosowanie tych procesów przy użyciu metody zwanej „Drum-Buffer-Rope” (DBR) (Po polsku: Werbel-Bufor-Lina). Metoda DBR wyznacza rytm, który pomaga zapewnić harmonijne działanie wszystkich procesów.
- Podniesienie poziomu ograniczenia
W czwartym etapie zespół zarządzający produkcją powinien w pełni zrozumieć, z jakim wąskim gardłem ma do czynienia. Teraz chodzi o to, aby ustalić, jak rozwiązać ten problem. Liderzy muszą określić, czy potrzebują więcej pracowników, lepszych metod szkoleniowych, większej liczby narzędzi, maszyn produkcyjnych, przestrzeni czy czegoś innego. Kluczową rolę na tym etapie TOC odgrywa analiza drzewa decyzyjnego.
- Unikaj stagnacji i powtarzaj proces
Teoria ograniczeń opiera się na zasadzie ciągłego doskonalenia, czyli Kaizen. Po usunięciu jednego ograniczenia należy znaleźć kolejne. Po zidentyfikowaniu nowego ograniczenia powtarzaj powyższe kroki, aż zostanie ono usunięte.
W jaki sposób rachunkowość przerobowa podchodzi do ograniczeń (wąskich gardeł)?
Kiedy menedżerowie wykrywają ograniczenie przy użyciu metod zawartych w Teorii Ograniczeń i rachunkowości przerobowej, starają się wykorzystać to wąskie gardło i opracować rozwiązania. Ogólnie rzecz biorąc, większość ograniczeń wynika z niedoboru zasobów, złych warunków pracy, braku szkoleń, uszkodzonego lub przestarzałego sprzętu albo niewystarczającej liczby pracowników.
Powyższe problemy zazwyczaj łatwo przewidzieć i rozwiązać, gdy już się pojawią, zwłaszcza jeśli dysponujesz solidnym planem zarządzania ryzykiem. Poniżej przedstawiono kilka działań, które pomogą Ci przezwyciężyć te typowe problemy występujące w miejscu pracy.
Śledzenie produkcji i projektów za pomocą oprogramowania
Wspomnieliśmy już o oprogramowaniu do zarządzania projektami, ale warto poruszyć ten temat ponownie. Ponieważ projekty składają się z tak wielu elementów, utrzymanie nad nimi kontroli może być trudne. Oprogramowanie do zarządzania projektami pomaga śledzić każdy aspekt projektu, w tym czas, budżety, zadania, kluczowe wskaźniki wydajności, kwestie kadrowe, zarządzanie relacjami z klientami (CRM) i wiele innych. Na rynku dostępne są platformy do zarządzania projektami przeznaczone zarówno dla tradycyjnych metodologii, jak i ram Agile.
Zoho Projects to jedna z najlepszych platform do pracy z metodami Agile, a także do zarządzania projektami metodą łańcucha krytycznego (Critical Chain) i ścieżki krytycznej (Critical Path), które opierają się na metodach TOC. Jest łatwa w obsłudze i niedroga, a ponadto integruje się z wieloma platformami Zoho oraz innych dostawców.
Opracuj plan szkoleń
Wiele problemów w miejscu pracy wynika z niewystarczających szkoleń. Niezwykle ważne jest, aby wszyscy pracownicy przeszli kompleksowe szkolenia, dzięki którym poznają swoje zadania oraz dowiedzą się, z kim w ramach struktury organizacyjnej powinni się skontaktować w razie wątpliwości. Oprócz szkolenia wstępnego warto opracować plan szkoleń okresowych. Dzięki temu zyskasz pewność, że Twoi pracownicy będą gotowi na każdą sytuację.
Zabezpiecz swój łańcuch dostaw
Problemy związane z łańcuchem dostaw mogą szybko zniweczyć każdy projekt, zwłaszcza te oparte na produkcji. Wiele trudności związanych z łańcuchem dostaw i popytem rynkowym można przezwyciężyć, zabezpieczając swój łańcuch dostaw i znając kluczowych dostawców w swoim regionie. Upewnij się, że masz kilku dostawców rezerwowych, na których możesz liczyć. Umiejętność określenia źródeł zaopatrzenia w materiały pozwala ograniczyć lub wyeliminować wąskie gardła.
Usprawnianie linii produkcyjnych
Technologia zmienia się w błyskawicznym tempie. Należy dołożyć wszelkich starań, aby dbać o sprzęt linii produkcyjnych oraz znaleźć narzędzia, które zwiększą wydajność zespołu i pozwolą zaoszczędzić pieniądze. Nowsze maszyny są również znacznie bardziej niezawodne niż te z przeszłości. Posiadanie niezawodnych linii produkcyjnych może radykalnie ograniczyć przestoje i ograniczenia.
Podsumowanie
Chociaż rachunkowość przerobowa jest stosunkowo nową metodą, dzięki swojej łatwości w użyciu staje się jedną z najpopularniejszych metod rachunkowych. W połączeniu z Teorią Ograniczeń rachunkowość przerobowa może pomóc zespołom w identyfikowaniu ograniczeń, opracowywaniu rozwiązań, poprawianiu wydajności i zysków oraz ograniczaniu marnotrawstwa. Jeśli chcesz uprościć zarządzanie firmą, rachunkowość przerobowa może być dla Ciebie odpowiednim rozwiązaniem.
Artykuł na podstawie artykułu ze strony cloudwards.com